- Decyzja o rozpoczęciu postępowania przygotowawczego
- Postępowanie przygotowawcze
- Wniesienie aktu oskarżenia
- Postępowanie sądowe
- Wydanie wyroku
- Wykonywanie kary, w tym:
- przerwa w wykonywaniu kary
- odroczenie wykonywania kary
- warunkowe przedterminowe zwolnienie
- kara zastępcza
- Zakończenie wykonywania kary.
- Zatarcie skazania
Należy jednak mieć świadomość, iż powyższy schemat przedstawia najbardziej uproszczoną, do pewnego stopnia idealną ścieżkę rozwoju postępowania. Dla pełnego rozumienia kształtu polskiej procedury karnej, konieczna jest świadomość, iż postępowanie może z różnych powodów zakończyć się praktycznie na każdym z powyższych etapów, jeśli wskazują na to pewne przesłanki, poprzez:
Umorzenie postępowania na podstawie art. 17 kodeksu postępowania karnego
Art. 17 kodeksu karnego wskazuje powody umorzenia postępowania. Stanowią one zbiór najbardziej podstawowych przesłanek negatywnych procesu karnego i jeśli spełniona zostaje chociaż jedna z nich, postępowanie nie powinno zostać wszczęte, a jest w toku - nie ma prawa toczyć się dalej. Są to:
- czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia,
- czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa,
- społeczna szkodliwość czynu jest znikoma,
- ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze,
- oskarżony zmarł,
- nastąpiło przedawnienie karalności,
- postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się,
- sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych,
- brak skargi uprawnionego oskarżyciela,
- brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej,
- zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.
Postępowanie umarza się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Kodeks postępowania karnego przewiduje, oprócz art. 17 także wiele innych, charakterystycznych dla poszczególnych etapów przesłanek umorzenia. Umorzenie postępowania nastąpić może w każdym momencie jego trwania aż do wydania wyroku.
Umorzenie postępowania przygotowawczego z powodu braku dowodów
Czynnością kończącą postępowanie przygotowawcze, może być jego zamknięcie, zgodnie z art. 321 kodeksu postępowania karnego lub umorzenie na podstawie art. 322. Pierwsze z powyższych postanowień wydaje się w sytuacji, gdy organ prowadzący dochodzenie/śledztwo uznaje, iż zebrał całość materiału dowodowego konieczną do wydania aktu oskarżenia. Podstawą umorzenia jest sytuacja, w której z zebranego materiału dowodowego wynika, iż zachodzi jedna z sytuacji z art. 17 (przedstawionych powyżej), a także gdy nie wykryto sprawcy przestępstwa lub brak jest dostatecznych dowodów jego winy.
Zawieszenie postępowania przygotowawczego
Zawieszenie postępowania nie stanowi sposobu jego zakończenia sensu stricto, należy jednak dokonać jego analizy ze względu na istotny wpływ na jego bieg. Postanowienie o zawieszeniu postępowania wydaje prokurator (lub, jeśli wydane zostało przez inny organ, wymaga zatwierdzenia prokuratora). Zgodnie z art. 22 kodeksu postępowania karnego, do podstawowych przesłanek zawieszenia postępowania należy brak możliwości ujęcia podejrzanego lub sytuacja, w której nie może on brać udziału w postępowaniu ze względu na długotrwałą chorobę lub schorzenie psychiczne.
Skazanie bez rozprawy
Zgodnie z art. 335 kodeksu postępowania karnego, prokurator może umieścić w akcie oskarżenia wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionej z oskarżonym kary bez wyroku, „jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte.” Decyzję w sprawie wydania wyroku skazującego bez rozprawy sąd podejmuje na posiedzeniu. Stosując skazanie bez rozprawy, sąd może, zgodnie z art. 343 § 1 zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, warunkowo zawiesić jej wykonanie lub nawet orzec wyłącznie środek karny.